Sámedikkeráđđeláhttu Mariann Wollmann Magga.

Háliida eanet váikkuhan­fámu boraspire­politihkkii ja háldda­šeapmái

– Áidna mii veahkeha boraspirevahágiidda váravuloš guovlluin, lea geahpedit boraspiremáddagiid. Ferte johtileappot oažžut báhčinlobi, mii lea hábmejuvvon nu ahte duođas lea vejolaš báhčit boraspiriid mat vahágahttet, dadjá sámediggeráđđiláhttu.

12:14 Miessemánu 18. beaivi 2017

 – Sámediggi ferte oažžut stuorát váikkuhanfámu nationála boraspirepolitihkkii ja hálddašeapmái. Dálá politihkka ja hálddašeapmi dagaha stuorra váttisvuođaid boazodollui ja eanadollui, dadjá Mariann Wollmann Magga preassadieđáhusastis.

Sus lea ovddasvástádus Sámedikki boraspirepolitihkas. 

Magga čállá Sámediggi bargá dan ala ahte dat vahágat maid boraspiret dagahit, uhciduvvojit sakka vai sámi guohtunealáhusat sáhttet geavahit iežaset árbevirolaš guohtunguovlluid guohtumii.

 

Stuorra erohusat

– Mu stuorra ballu lea ahte erohus gaskal eiseválddiid boraspirelohkamiid čájehit nu ollu uhcit go dan maid boazosápmelaččat ja sávzaboanddaid vásáhusat ja máhttu dahká. Dát erohus duohtavuođaáddejumis dagaha heajos ovttasdoaibmandili, dadjá Magga.

 

Árbediehtu ferte deattuhuvvot

– Go boazosápmelaš muitala gos son lea oaidnán boraspire, dahje makkár vahágiid son lea gillán, de ii biddjojuvvo olus deaddu dasa. Árbediehtu ja vásáhusat fertejit deattuhuvvo sakka eanet go dan maid mii dássážii leat oaidnán, dadjá son.

Magga dadjá ahte ferte eanet dutkat ođđa vaháteastadeaddji doaibmabijuid.

Go máŋggaid jagiid leat ovdamearkka dihtii oaidnán ahte guoddin gárddis dušše dagaha ahte goaskimii lea álkit fidnet borramuša, de ferte hutkat eará.

 

Sámedikki rolla

Sámedikki váikkuheapmi boraspireáššiin dáhpáhuvvá vuosttažettiin konsultašuvnnaid bokte stáhta eiseválddiiguin.

Sámediggi nammada dál guokte dain guđa lahtus golmma davimus regionála boraspirelávdegottiide Finnmárkkus/Romssas, Nordlánddas ja Trøndelágas, ja ovtta dain viđa lahtus boraspirelávdegoddái Hedmárkkus.

Boraspirelávdegottiin lea ovddasvástádus das ahte nationála boraspirepolitihkka čađahuvvo sin guovllus.

Sámediggi oassálastá maiddái boraspirehálddahus nationála gulahallanlávdegoddái mii čoahkkana guktii jagis. Dán lávdegotti ovddasvástádus gullá Birasdirektoráhtii.

– Mii áigut geavahit konsultašuvdnašiehtadusa árjjalaččat dasa ahte oažžut dakkár boraspirepolitihka mii váldá vuhtii sámi guohtunealáhusaid, ja deattuhit stáhta álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid dasa ahte sihkkarastit sámi guohtunealáhusaid boahtteáiggi, dadjá Magga.

Magga dadjá ahte Sámediggi váldá boraspireášši duođas. Sámediggi lea 2016:s meannudan guokte dieđáhusa mas boraspirepolitihkka lea gieđahallojuvvon. 

 

Máŋga proseassa jođus

Magga muitala ahte dál leat jođus máŋga stuorra proseassa maid Sámediggi čuovvu dárkilit.

Goaskinhálddašeapmi, regionála boraspirehálddašeami evalueren, gumpesoahpamuš ja soahpamuša čađaheapmi, ođđa láhkaásahusevttohus boraspirebuhtadusaid birra, leat áššit main lea stuorra váikkuheapmi boazosápmelaččaide ja sávzaboanddaide.

 

Árbediehtu ja vásáhusat

– Sámediggi lea maŋimus jagi oččodan hálddašeami geavahit árbedieđu ja vásáhusaid máhtto- ja mearridanvuođđun, ja oažžut álbmotrievtti čalmmustahttojuvvot boraspirepolitihka ektui ja mo dan hálddašit. Mii lea diŋgon guokte čielggadusa, nubbi lea árbediehtu ja nubbi fas álbmotrievttálaš bealit boraspirehálddašeami oktavuođas, muitala Magga.

Sámediggeráđi mielas lea dárbu ahte Riikarevišuvdna iskkada boraspirehálddašeami.

Sámediggeráđđi oaivvilda ahte dakkár revišuvnnas berre iskat čuovvuluvvo go Stuorradikki mearrádus máddodatmihtuid oktavuođas ja lea go boraspiresoahpamuš daid daid konvenšuvnnaid vuođul maid Norga lea dohkkehan, earret eará ILO-konvenšuvnna nr 169 ja ON konvenšuvnna siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra.

– Jus dálá boraspirepolitihkka ja boraspirehálddašeapmi jotkojuvvo, de dat áitá sámi guohtunealáhusaid ávnnaslaš vuođu, mii fas áitá sámi giela ja kultuvrra. Boraspirehálddašeapmi ferte hábmejuvvot nu ahte boraspiremáddodagat dagahit nu uhccán vahágiid guohtunealáhusaide go vejolaš, dadjá Mariann Wollmann Magga.

Avvir.no sávva rabas ja áššálaš digaštallama. Mii doalahit rievtti sihkkut sátnevuoruid.

På forsiden nå

NRK Sámi Anne Marie Hætta ja Ávvira Sárá Máret Ravdna Oskal bovdeba sámi álbmoga válgagižžurahpamii Romssa kulturvissui ihttin.

Almmuhuvvon odne, dii. 17:17 Borgemánu 22. beaivi 2017

Norgga Sámiid Riikasearvvi (NSR) presi­deanttaevttohas Aili Keskitalo gáibida FeFo-stivrra meannudit Nussir ášši ovdal gulaskuddanáigemeari.

Almmuhuvvon odne, dii. 14:05 Borgemánu 22. beaivi 2017

Mátta-Várjjaga sátnejođiheaddji Rune Rafaelsen, Sámediggeráđđelahttu Mariann Wollmann Magga ja museajođiheaddji Liv Astrid K.Svaleng deaivvadit Statsbyggain geahčadit makkár vejolašvuođat leat cegget sierra Saviomusea Mátta-Várjjagii. Sámediggeráđđi lea mielas addit ruhtadoarjaga jus šaddá vejolašvuohta cegget Norgga vuosttaš sámi govvadáiddamusea.  – Ii leat juohkebeaivválaš ášši ahte suohkanat bidjet johtui proseassaid oččodit johtui ođđa sámi institušuvnna, lohká Magga preassadieđáhusas.

Almmuhuvvon odne, dii. 15:30 Borgemánu 22. beaivi 2017

Dál galget máŋga njunuševttohasa gažaduvvot, ja jus geahččalit garvit duohtavuođa, de teknologalaš rusttet jáhkkimis fuomáša dan.

09:04 Borgemánu 19. beaivi 2017

Bargit gávppiin ja eará bargosajiin galgga­šedje sákkastit «Sámás muinna» mearkka raddái vai bálvalusdárbba­šeaddji oaidná ahte bargi hálddaša maiddái sámegiela.

Almmuhuvvon odne, dii. 14:29 Borgemánu 22. beaivi 2017

Johttisápmelaččaid listtu nubbievttohas ­oaivvilda ahte sámi vuoigatvuođat eai galgga sáhttit vuvdot sámiid hálddus eret, ii galgga sáhttit leat gávpegálvun.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:42 Borgemánu 22. beaivi 2017

Ester Fjellheim lei mielde vuođđudeamen Romssa Sámi Searvvi ja son lei ­mielde álggaheamen barggu ásahit deaivvadanbáikki sámiide. Su mielas lea áigi áigá laddan ásahit Sámi viesu go Romssa sámi searvi leamaš golgosis jo masá 50 jagi.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:08 Borgemánu 22. beaivi 2017

Lea ain vejolaš gávdnat nissonolbmo heakkas gii lea láhppon Sállanis. Badjeolmmoš Mikkel Per Gaup čilge manin lea váralaš guovlu, ja erenomážit go lea skoaddu ja ii sáhte oaidnit maidige.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:14 Borgemánu 22. beaivi 2017

Finnmárkku oahppolihttu ávžžuha fylkka bellodagaid listanjunnošiid fuolahit ahte skuvllain ja mánáidgárddiin leat oahppan olbmot.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:23 Borgemánu 22. beaivi 2017

Lea dál mannan guhkes áigi dán rájes go nissonolmmoš dieđihuvvui láhppon, leat ain ohcamin dan doaivvus ahte gávdnet nissonolbmo heakkas.

Almmuhuvvon odne, dii. 09:14 Borgemánu 22. beaivi 2017

Luossabivdi ii mieđit ahte luossareive­eaiggádat galget iežaset «boandarivttiid» ­gohčodit sámi árberiektin, ja eai galgga daid rivttiid nannet sámi namas dikkis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 12:38 Borgemánu 21. beaivi 2017

Oktiibuot 19 ođđa ássi leat ásaiduvvon Detnui maŋemuš mánuid čájehit ođđa logut.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:11 Borgemánu 21. beaivi 2017

VIIDDIDIT FÁLALDAGA: – Mii oaidnit dan ahte Oarje-Finnmárkku regiovnnas lea pasieantavuođđu gaskal 20 000-25 000, nu ahte Álttás viiddiduvvo fálaldat. Earret eará røntgenossodat, earenoamášdikšu ja gáldnanvihkeossodat leat fálaldagat mat bohtet Áltái, lohká Frank Bakke-Jensen. Govven: Ellen Marianne Siri

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:19 Borgemánu 21. beaivi 2017

Bargiidbellodaga lista­njunuš ii leat eahpá­dusas ahte sámegiella ferte vuoru­huvvot, ja Sámediggi ferte vel eambbo ruđalaš ­návccaid geavahit seailluhan dihtii sámegiela boahtte­áiggis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:12 Borgemánu 21. beaivi 2017