Sámedikkeráđđeláhttu Mariann Wollmann Magga.

Háliida eanet váikkuhan­fámu boraspire­politihkkii ja háldda­šeapmái

– Áidna mii veahkeha boraspirevahágiidda váravuloš guovlluin, lea geahpedit boraspiremáddagiid. Ferte johtileappot oažžut báhčinlobi, mii lea hábmejuvvon nu ahte duođas lea vejolaš báhčit boraspiriid mat vahágahttet, dadjá sámediggeráđđiláhttu.

12:14 Miessemánu 18. beaivi 2017

 – Sámediggi ferte oažžut stuorát váikkuhanfámu nationála boraspirepolitihkkii ja hálddašeapmái. Dálá politihkka ja hálddašeapmi dagaha stuorra váttisvuođaid boazodollui ja eanadollui, dadjá Mariann Wollmann Magga preassadieđáhusastis.

Sus lea ovddasvástádus Sámedikki boraspirepolitihkas. 

Magga čállá Sámediggi bargá dan ala ahte dat vahágat maid boraspiret dagahit, uhciduvvojit sakka vai sámi guohtunealáhusat sáhttet geavahit iežaset árbevirolaš guohtunguovlluid guohtumii.

 

Stuorra erohusat

– Mu stuorra ballu lea ahte erohus gaskal eiseválddiid boraspirelohkamiid čájehit nu ollu uhcit go dan maid boazosápmelaččat ja sávzaboanddaid vásáhusat ja máhttu dahká. Dát erohus duohtavuođaáddejumis dagaha heajos ovttasdoaibmandili, dadjá Magga.

 

Árbediehtu ferte deattuhuvvot

– Go boazosápmelaš muitala gos son lea oaidnán boraspire, dahje makkár vahágiid son lea gillán, de ii biddjojuvvo olus deaddu dasa. Árbediehtu ja vásáhusat fertejit deattuhuvvo sakka eanet go dan maid mii dássážii leat oaidnán, dadjá son.

Magga dadjá ahte ferte eanet dutkat ođđa vaháteastadeaddji doaibmabijuid.

Go máŋggaid jagiid leat ovdamearkka dihtii oaidnán ahte guoddin gárddis dušše dagaha ahte goaskimii lea álkit fidnet borramuša, de ferte hutkat eará.

 

Sámedikki rolla

Sámedikki váikkuheapmi boraspireáššiin dáhpáhuvvá vuosttažettiin konsultašuvnnaid bokte stáhta eiseválddiiguin.

Sámediggi nammada dál guokte dain guđa lahtus golmma davimus regionála boraspirelávdegottiide Finnmárkkus/Romssas, Nordlánddas ja Trøndelágas, ja ovtta dain viđa lahtus boraspirelávdegoddái Hedmárkkus.

Boraspirelávdegottiin lea ovddasvástádus das ahte nationála boraspirepolitihkka čađahuvvo sin guovllus.

Sámediggi oassálastá maiddái boraspirehálddahus nationála gulahallanlávdegoddái mii čoahkkana guktii jagis. Dán lávdegotti ovddasvástádus gullá Birasdirektoráhtii.

– Mii áigut geavahit konsultašuvdnašiehtadusa árjjalaččat dasa ahte oažžut dakkár boraspirepolitihka mii váldá vuhtii sámi guohtunealáhusaid, ja deattuhit stáhta álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid dasa ahte sihkkarastit sámi guohtunealáhusaid boahtteáiggi, dadjá Magga.

Magga dadjá ahte Sámediggi váldá boraspireášši duođas. Sámediggi lea 2016:s meannudan guokte dieđáhusa mas boraspirepolitihkka lea gieđahallojuvvon. 

 

Máŋga proseassa jođus

Magga muitala ahte dál leat jođus máŋga stuorra proseassa maid Sámediggi čuovvu dárkilit.

Goaskinhálddašeapmi, regionála boraspirehálddašeami evalueren, gumpesoahpamuš ja soahpamuša čađaheapmi, ođđa láhkaásahusevttohus boraspirebuhtadusaid birra, leat áššit main lea stuorra váikkuheapmi boazosápmelaččaide ja sávzaboanddaide.

 

Árbediehtu ja vásáhusat

– Sámediggi lea maŋimus jagi oččodan hálddašeami geavahit árbedieđu ja vásáhusaid máhtto- ja mearridanvuođđun, ja oažžut álbmotrievtti čalmmustahttojuvvot boraspirepolitihka ektui ja mo dan hálddašit. Mii lea diŋgon guokte čielggadusa, nubbi lea árbediehtu ja nubbi fas álbmotrievttálaš bealit boraspirehálddašeami oktavuođas, muitala Magga.

Sámediggeráđi mielas lea dárbu ahte Riikarevišuvdna iskkada boraspirehálddašeami.

Sámediggeráđđi oaivvilda ahte dakkár revišuvnnas berre iskat čuovvuluvvo go Stuorradikki mearrádus máddodatmihtuid oktavuođas ja lea go boraspiresoahpamuš daid daid konvenšuvnnaid vuođul maid Norga lea dohkkehan, earret eará ILO-konvenšuvnna nr 169 ja ON konvenšuvnna siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra.

– Jus dálá boraspirepolitihkka ja boraspirehálddašeapmi jotkojuvvo, de dat áitá sámi guohtunealáhusaid ávnnaslaš vuođu, mii fas áitá sámi giela ja kultuvrra. Boraspirehálddašeapmi ferte hábmejuvvot nu ahte boraspiremáddodagat dagahit nu uhccán vahágiid guohtunealáhusaide go vejolaš, dadjá Mariann Wollmann Magga.

På forsiden nå

Statistihkalaš guovd­dášdoaimmahat árvala máŋga gáldu gos gávnnašii sámegielagiid, ovdamearkka dihte geahččat geat čužžot mearkaregistaris ja geat leat čađahan sáme­giel­eksámeniid.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:21 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Politiijat muittuhit ahte sáhttá 9000 ruvdnosaš sáhkku jus gožžá eará sajiide go hivssegii.

Almmuhuvvon odne, dii. 12:39 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Ruoŧŧelaš, gii lei iežas ustiba mielde goargŋumin Vågakallen 943 alla váris Lofuohtas, gahčai ikte eahkedis ja dál lea Nordlándda politiijaguovllu dieđihan ahte almmái lea gávdnon jápmán.

Almmuhuvvon odne, dii. 14:10 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Sámediggeráđđi lea dál bargagoahtán 2018 bušeahtain. Dál oaivvildit ahte sin doaibmanvejolašvuohta lea garrasit gáržžiduvvon, smávva lassáneami geažil stádabušeahtas.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:31 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Sámedikki ovddasteaddjit čoahkkinaste gieskat ON mánáidlávdegottiin Genéves. Sámediggi ovdanbuvttii muhtun hástalusaid maid sámi mánát ja nuorat vásihit.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:54 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Ovdalaš áiggi masse olu boazosámit iežaset rivttiid ja duvdiluvvojedje eret ealáhusas. Masá 50 jagi maŋŋel go Baal-bearaš massii eallinláibbis, de háliidivččiiga oappážagat ruovttuluotta boazodollui. Norgga Árktalaš Universitehta juridihkalaš professor Øyvind Ravna dadjá dán váddása duohken.

Almmuhuvvon odne, dii. 07:00 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Romssa fylkkadiggi lea árvalan nama ođđa fylkii mii ovttastahttá dálá Finnmárkku ja Romssa.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:18 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Fargga 30-jahkásaš ii leat vel gávdnon maŋŋel gahččanlihkuhisvuođa Vågakallenis, lulábealde Svolværa Lofuohtas.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:33 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Njealji mánu geahčen cáhkkehuvvo fas Olympiadolla, dán háve Pyeongchangas, ja Kroghas lea fas vejolašvuohta geahččalit ollašuhttit OG-niegu.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:32 Golggotmánu 20. beaivi 2017

Politiijat ávžžuhit dieđihit jus leat eambbo áššit. Psykologa rávve movt galgá hupmat nuoraiguin váttis áššiid birra.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:35 Golggotmánu 19. beaivi 2017

Juohke jagi gávdnet sii bohccuid maidda leat sorron boares telefon­streaŋggat, ja bohccuid mat leat darvánan daidda ja jápmán meahccái. – Dál lea áigi čálligoahtit beaivesáhkuid Telenorii, oaivvilda boazodoalli.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:50 Golggotmánu 19. beaivi 2017

Ikte eahkedis dieđihedje Finnmárkku politiijat ahte 80-jahkásaš nisu lei čukkohallon Deanus.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:17 Golggotmánu 19. beaivi 2017

Muhtun oahpaheaddji Sis-Finnmárkkus lea váidon politiijaide. Son galgá sádden heivetmeahttun dieđuid vuolleahkásaš ohppiide.

Almmuhuvvon ikte, dii. 10:36 Golggotmánu 19. beaivi 2017

Hávit eai leat sávvon vaikke leat gollan masá 50 jagi dan rájes go bearaš duvdiluvvui eret boazodoalus. Oappášguovttes muitaleaba ahte masse visot maŋŋel go čáhcefápmorusttet huksejuvvui sin eatnamiidda. Dál čuovvuba diggeášši mas njeallje orohaga dáistalit jiehtanaslinjjá huksema vuostá. Sudno bearraša historjá geavahuvvo ovdamearkan dikkis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 07:00 Golggotmánu 19. beaivi 2017