MÁŠIIDNAJORGALEADDJI: Dál besset eanet olbmot čuovvut ságastallamiid mat leat sámegiel aviissain. Kevin Unhammer duogábealde oaidnit Ávvir-artihkkala mii leat mášenjorgaluvvon dárogillii. Govven: Bjørn Hatteng

Ráhkadan neahtta­siiddu mii jorgala čállosiid sáme­gielas dáro­gillii

UiT Norgga árktalaš universitehta Giellatekno-joavku almmuha dál jorgalanprográmma mii jorgala teavsttaid davvisámegielas dárogillii.

11:55 Guovvamánu 01. beaivi 2017
Ođastuvvon: 02.02.2017 - 10:54

– Mii sávvat ahte prográmma sáhttá leat veahkkin daidda geat háliidit ipmirdit davvisámegiel teavstta, muhto eai máhte giela. Mii sávvat maiddái ahte prográmma dahká sámegielagiidda álkibun válljet čállit sámegillii, lohká Giellatekno dutki ja lingvista Lene Antonsen.

 

Barget ain buoridit prográmma kvalitehta
Programmerár Kevin Unhammer álggii juo 2010:s prográmmain bargat, ovttasráđis Giellatekno-joavkkuin.
Boađus dalle lei álgoprográmma, mii leamaš geavahusas muhtun jagiid, muhto maŋimuš guokte mánu leaba Lene Antonsen ja Giellatekno professor Trond Trosterud bargan Keviniin ovttas ja sakka buoridan prográmma ja dan geavahanlavtta.

– Jorgalanprográmma lea interneahtas ja nuvttá. Dainna lea vejolaš jorgalit olles neahttasiidduid go geavaha neahttačujuhusa, dainna sáhttá jorgalahttit dokumeanttaid ja maiddái jorgalahttit teavstta man ieš čállá dahje kopiere neahttasiidui, muitala Antonsen.

Dál lea prográmma dan mađe buorre ahte dat duođai sáhttá leat ávkkálaš.
Muhto bargu buoridit kvalitehta joatkašuvvá, erenoamážit lea dárbbašlaš buoridit dárogiela sátneortnega.

 

Lea ipmirdahtti teaksta
Vuogádat dovdá sullii 97 proseantta sániin mat lea davvisámegiel teavsttain, muhto boađus ii leat nu buorre jus sámi teavsttas leat ollu čállinmeattáhusat, dahje teaksta lea čállojuvvon sámi bustávaid haga.

Jorgaluvvon teavsttas ii leat nu buorre dárogiella, iige heive almmuhit jus it divo, muhto teaksta lea ipmirdahtti.
Prográmma heive dan dihte bures daidda geat háliidit ipmirdit davvisámegiel teavstta sisdoalu.
Giellatekno prográmma sisttisdoallá sátnelisttu ja gielalaš njuolggadusaid, go eanemus eará jorgalanprográmmat geavahit statistihka.

 

Sáhttá šaddat boastut jorgalusas
Trond Trosterud namuha muhtun ovdamearkkaid das mii sáhttá mannat boastut dárogiel jorgalusas.
– Lea váttis oažžut «han» ja «hun» riekta. Garvin dihte moivvi, de prográmma čállá “h_n” dain oktavuođain go ii dieđe goabbá lea riekta. Seamma láhkai lea váttis válljet definihtta- ja indefinihttahámiid riekta, ovdamearkka dihte «skole» ja «skolen», lohká Trosterud.

– Dalle go jorgala goallossániid mat eai gávdno prográmma sátnegirjjis, de vuogádat jorgala sáni osiid ovttaid mielde, ja dalle sáhttá «várresátnejođiheaddji» -sánis dárogillii boahtit «fjellordfører» dan sajis go «varaordfører». Juohke gielas leat ollu sánit main lea eanet go okta mearkkašupmi, ii ge prográmma álo máhte válljet rivttes mearkkašumi, čilge Trosterud.

Geavaheaddji sáhttá ieš dárkkistit diekkár sániid sátnegirjjis, ovdamearkka dihte  Neahttadigisániin.

Geahččal neahttasiiddu mas beasat jorgalit čállosiid sámegielas dárogillii.
 

 

Avvir.no sávva rabas ja áššálaš digaštallama. Mii doalahit rievtti sihkkut sátnevuoruid.
Fáddásánit
Ođđasat

På forsiden nå

Dás beasat lohkat čoahkkáigeasu sámepolitihkalaš digaštallamis mii lágiduvvo Romssas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 18:05 Borgemánu 23. beaivi 2017

Su mielas ledje deanosoahpamuša moaitámušat ja váilevašvuođat nu dehálaččat ahte son jienastii soahpa­muša oktavuođas iežas bellodaga vuostá, ja lea áidna guhte dan lea beassan dahkat dan áigo­dagas go Ovddádusbellodat lea ráđđehusas leamaš.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:59 Borgemánu 23. beaivi 2017

Moatti vahkus lea dieđihan ollu ruošša­luosaid Norgga jogain, ja stuorámus regi­streremat leat leamaš Finnmárkku jogain. Dát šládja lea vierisšlájaid čáhppeslistui merkejuvvon ja árvvoštallojuvvon leat «alla riska»-dásis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:28 Borgemánu 23. beaivi 2017

Unjárgaláččat eai dárbbaš šat vuoššat čázi.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:34 Borgemánu 23. beaivi 2017

ČálliidLágádus Kárášjogas meinejit Ájluovta skuvllas, Divttasvuona suohkanis, presenteret julevsámegielat matematihkkagirjjiid Multi 1, 2 ja 3, mat leat heivehuvvon 1. gitta 3. luohkkái.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:32 Borgemánu 23. beaivi 2017

Finnmárkku sátnejođiheaddjit leat álggahan namma­vuolláičállinkampánjja, gos sii háliidit rievda­dit mearrádusa ahte Finnmárku ja Romsa galgá leat sierra regiovdnan.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:09 Borgemánu 23. beaivi 2017

Politiijat leat dál almmuhan nama nissonolbmos gii láhppui ja jámii vázzinmátkkis Sállanis, muhto eai sáhte vel muitalit siva birra.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:56 Borgemánu 23. beaivi 2017

Váhnemat čuoččuheaba iežaska máná givssiduvvon ja illastuvvon Bearalvági skuvllas ja gáibideigga suohkana máksit 2 miljovnna buhtadussan bártnážii. Suohkan áššehuvai ii ge dárbbašan máksit maidege sudnuide, go diggegoddi oaivvilda skuvlla dahkan buot maid sáhti nu ahte mánás, geas lea ADHD, lea buorre dilli skuvllas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:50 Borgemánu 23. beaivi 2017

Borgemánu 21. beaivvi ja 22. beaivi lei Guovdageainnus diggeášši Hålogalándda Lágamannerievttis mas siidoasi eaiggát gáibida ­golbma miellahtu unnidit boazologu.

Almmuhuvvon ikte, dii. 12:34 Borgemánu 23. beaivi 2017

Sámedikki stuorámus bellodagain leat olu áŋgiris nuorat, ja sámediggepresideantaevttohasa guovttos dáhttuba olahit vel eanet nuorra jienasteddjiide. Odne searvaba politihkalaš doaluide mas nuorat leat ulbmiljoavkun.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:33 Borgemánu 23. beaivi 2017

Johttisámiid listta nubbievttohas čuoččuha Davvikalohtanjunnoša fallehan boazoealáhusa válgačoahkkimis Smiervuonas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:26 Borgemánu 23. beaivi 2017

Finnmárkku politiijat dieđihedje ahte nissonolmmoš, gii lávvardaga láhppui skoddui, gávdnui jápmán Sállanis maŋŋebárgga gaskal diibmu 13.00 ja 14.00.

Almmuhuvvon ikte, dii. 08:44 Borgemánu 23. beaivi 2017

NRK Sámi Anne Marie Hætta ja Ávvira Sárá Máret Ravdna Oskal bovdeba sámi álbmoga válgagižžurahpamii Romssa kulturvissui ihttin.

17:17 Borgemánu 22. beaivi 2017

Norgga Sámiid Riikasearvvi (NSR) presi­deanttaevttohas Aili Keskitalo gáibida FeFo-stivrra meannudit Nussir ášši ovdal gulaskuddanáigemeari.

14:05 Borgemánu 22. beaivi 2017