MÁŠIIDNAJORGALEADDJI: Dál besset eanet olbmot čuovvut ságastallamiid mat leat sámegiel aviissain. Kevin Unhammer duogábealde oaidnit Ávvir-artihkkala mii leat mášenjorgaluvvon dárogillii. Govven: Bjørn Hatteng

Ráhkadan neahtta­siiddu mii jorgala čállosiid sáme­gielas dáro­gillii

UiT Norgga árktalaš universitehta Giellatekno-joavku almmuha dál jorgalanprográmma mii jorgala teavsttaid davvisámegielas dárogillii.

11:55 Guovvamánu 01. beaivi 2017
Ođastuvvon: 02.02.2017 - 10:54

– Mii sávvat ahte prográmma sáhttá leat veahkkin daidda geat háliidit ipmirdit davvisámegiel teavstta, muhto eai máhte giela. Mii sávvat maiddái ahte prográmma dahká sámegielagiidda álkibun válljet čállit sámegillii, lohká Giellatekno dutki ja lingvista Lene Antonsen.

 

Barget ain buoridit prográmma kvalitehta
Programmerár Kevin Unhammer álggii juo 2010:s prográmmain bargat, ovttasráđis Giellatekno-joavkkuin.
Boađus dalle lei álgoprográmma, mii leamaš geavahusas muhtun jagiid, muhto maŋimuš guokte mánu leaba Lene Antonsen ja Giellatekno professor Trond Trosterud bargan Keviniin ovttas ja sakka buoridan prográmma ja dan geavahanlavtta.

– Jorgalanprográmma lea interneahtas ja nuvttá. Dainna lea vejolaš jorgalit olles neahttasiidduid go geavaha neahttačujuhusa, dainna sáhttá jorgalahttit dokumeanttaid ja maiddái jorgalahttit teavstta man ieš čállá dahje kopiere neahttasiidui, muitala Antonsen.

Dál lea prográmma dan mađe buorre ahte dat duođai sáhttá leat ávkkálaš.
Muhto bargu buoridit kvalitehta joatkašuvvá, erenoamážit lea dárbbašlaš buoridit dárogiela sátneortnega.

 

Lea ipmirdahtti teaksta
Vuogádat dovdá sullii 97 proseantta sániin mat lea davvisámegiel teavsttain, muhto boađus ii leat nu buorre jus sámi teavsttas leat ollu čállinmeattáhusat, dahje teaksta lea čállojuvvon sámi bustávaid haga.

Jorgaluvvon teavsttas ii leat nu buorre dárogiella, iige heive almmuhit jus it divo, muhto teaksta lea ipmirdahtti.
Prográmma heive dan dihte bures daidda geat háliidit ipmirdit davvisámegiel teavstta sisdoalu.
Giellatekno prográmma sisttisdoallá sátnelisttu ja gielalaš njuolggadusaid, go eanemus eará jorgalanprográmmat geavahit statistihka.

 

Sáhttá šaddat boastut jorgalusas
Trond Trosterud namuha muhtun ovdamearkkaid das mii sáhttá mannat boastut dárogiel jorgalusas.
– Lea váttis oažžut «han» ja «hun» riekta. Garvin dihte moivvi, de prográmma čállá “h_n” dain oktavuođain go ii dieđe goabbá lea riekta. Seamma láhkai lea váttis válljet definihtta- ja indefinihttahámiid riekta, ovdamearkka dihte «skole» ja «skolen», lohká Trosterud.

– Dalle go jorgala goallossániid mat eai gávdno prográmma sátnegirjjis, de vuogádat jorgala sáni osiid ovttaid mielde, ja dalle sáhttá «várresátnejođiheaddji» -sánis dárogillii boahtit «fjellordfører» dan sajis go «varaordfører». Juohke gielas leat ollu sánit main lea eanet go okta mearkkašupmi, ii ge prográmma álo máhte válljet rivttes mearkkašumi, čilge Trosterud.

Geavaheaddji sáhttá ieš dárkkistit diekkár sániid sátnegirjjis, ovdamearkka dihte  Neahttadigisániin.

Geahččal neahttasiiddu mas beasat jorgalit čállosiid sámegielas dárogillii.
 

 

Fáddásánit
Ođđasat

På forsiden nå

Muhto sátnejođiheaddji lohká lea bággu árvvoš­tallat heaittihit skuvlla jus ráđđehus joatká seamma politih­kain vel ovtta jagi.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:00 Golggotmánu 24. beaivi 2017

Ráđđehusa lassebušeahtas evttohit 200 000 euro soabadankommišuvnna álggaheapmái.

Almmuhuvvon odne, dii. 12:47 Golggotmánu 24. beaivi 2017

Okta olmmoš lea váidon Čáhcesullos go lea vuodján lobiheamet biillain oktan gálvojorriin.

Almmuhuvvon odne, dii. 12:47 Golggotmánu 24. beaivi 2017

Kárášjogas lágiduvvojit dán skápma gielladikšundeaivvadeamit, ja vuosttaš deaivvadeamis lea sáhka dovdduin ja sániin mat gullet daidda.

Almmuhuvvon odne, dii. 09:02 Golggotmánu 24. beaivi 2017

Kárášjoga ráđđealmmái lea fuolas ja evttoha earret eará heaittihit virggiid gokčan dihtii gieldda stuorra eanetgeavaheami.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:12 Golggotmánu 24. beaivi 2017

Bane Nor ii diehtán sii leat rihkkon lága go togastašuvnnain eai leat sámegillii šilttat. Dál lohpidit njulget dán.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:29 Golggotmánu 24. beaivi 2017
Kåven ballá ahte NSR ja Bb eai mieđaše dássádahttinmandáhttaortnegii:

Davvikalohttaálbmoga (NORD) njunuš ballá ahte NSR ja Bb eai manaše mielde rievdadit válgaortnega nu ahte dássádahttinmandáhtat livčče sámediggeválggas, go de šattašii sidjiide heajut dilli go dál lea. – Fápmu sirdašuvašii, ja dasa eai gal mieđit sii, lohká son

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:56 Golggotmánu 23. beaivi 2017

Lea vuosttaš geardde go dáidaga ja doaimmaid guorahallet ná máŋggabealagit, čállá Giellagas Instituhta dutkidoavttir preassadieđáhusas.  Doaimmaheaddjit Taarna Valtonen ja Leena Valkeapää, sávvaba, ahte ođđa girji rahpá geainnuid ja inspirere ođđa dutkamušaide.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:03 Golggotmánu 23. beaivi 2017

Fieddara, Lákkonjárgga, Skárfvákki ja Bassevuovddi boazodoallit leat guokte vahkku leamaš dikkis gos dáistalit Statnett vuostá. Boazosámit ballet ahte jiehtanaslinjá duvdila sin eret ealáhusas. Dál lea duopmáriid duohken mearridit lea go konsešuvdna lágalaš.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:37 Golggotmánu 23. beaivi 2017

Risttalaš sálm­mat mat muittuhit luođi, galget seailluhuvvot ja čállot girjái.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:44 Golggotmánu 23. beaivi 2017

Dál leat fas ráhkkanišgoahtime boahtte jagáš UKM:i. Kárášjoga UKM gulahallanolmmoš, John Arvid Johnskareng, sávvá ahte dán jagi lea stuorát beroštupmi musihkkii go maŋemus áiggiid lea leamaš.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:23 Golggotmánu 23. beaivi 2017

Diibmá buohccájedje masá 33 000 norgalačča borasdávddain. Maŋimuš viđa jagis leat borasdávdabuohccit lassánan.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:26 Golggotmánu 23. beaivi 2017

TV-akšuvdna čokkii olles 217,7 miljovnna ruvnno UNICEF bargui veahkehit oahpu addit mánáide geat leat vásihan soađi ja soahpameahttunvuođa. Norgga fylkkain attii Finnmárkku njealjádin eanemus ruđa ássiidlogu vuođul, bajimusas Finnmárkkus lei Ákŋoluovtta gieldda, ja vuolimuš lei Guovdageaidnu gielda.

Almmuhuvvon ikte, dii. 10:53 Golggotmánu 23. beaivi 2017

 Vibeke Larsen ja ráđđelahttu Mariann Wollmann Magga leaba guktot ohcan Sámedikkis oažžut maŋŋábálkká máksot.

Almmuhuvvon ikte, dii. 10:44 Golggotmánu 23. beaivi 2017