Kjellrun Wilhelmsen - Nordkalottfolket 1. evttohas Lulli-Norgga válgabiirres

13:00 Borgemánu 17. beaivi 2017
Ođastuvvon: 01.09.2017 - 14:26

Válgabiire: Mátta-Sápmi

Bellodat: Nordkalottfolket

Namma: Kjellrun Wilhelmsen

Ahki: 50

Siviiladilli: Náitalan

 

 

Bargu ja oahppu

 

Maid don barggat dál ja makkár barggut leat dus ovdal leamašan? Makkár oahppu lea dus?

 

– Barggan HRin Sykehushuspartner HF:s. Lean ovdal bargan Bufetáhta nuortaregiovnnas (HR) Nordstranda gávpotoasis (mánáidsuodjalus), Trysil suohkanis (mánáidsuodjalus/sosiálbálvalus). Lean oahppan mánáidsuodjaluspedagoga ja lean váldán lasi oahpu organisašuvdna, jođiheapmi, bargoriekti, psykologiija, coaching/bagadallan suorggis.

 

Eatnigiella/ giella

 

– Dárogiella.

 

 

Politihkalaš duogáš

Guđiid bellodagaid leat don ovddastan? Leat go leamašan sámediggeáirras?

 

– Sámediggeáirras áigodaga 2013-2017, Nordkalottfolket, Mátta-Sámi válgabiirres.

 

 

Váibmoáššit

 

Makkár áššiide áiggut bidjat fokusa?

 

– Galgá leat ovttadássásašvuohta iešguđet sámi beroštumiid gaskkas, ovttadássásaš fokus ja juogadeapmi sámi ja dáru/kvena báikkálaš álbmogiid gaskkas. Buot álbmotjoavkkuin davvin lea earenoamáš árvu ja das fertet mii ovttas váldit vára.

 

Mii lea du mielas eanemus hástaleaddjin man Sámediggi ferte čoavdit čuovvovaš áigodagas?

 

– Álbmoga luohttámuš Sámediggái ferte buoriduvvot. Sámediggi ferte adnot árvvus ja mielddisbuktit erohusa buohkaide, maiddái sidjiide geat eai bargga dábálaš sámi ealáhusas dahje kulturdoaimmas.

 

Čilge manne/manne eai galggaše minerála- ja ruvkefitnodagat oažžut lobi ásahit ja álggahit doaimmaid sámi guovlluin?

 

– Minerála- ja ruvkedoaimmat leat ortnegis nu guhká go dat eai bilit luonddu dahje njuolgut váikkut hejot eará ealáhusaide. In leat prinsihpalaččat vuostá ruvke- ja mineráladoaimmaid davviguovlluin.

 

Čilge doaibmá go dálá boazodoallopolitihkka vai ii. Mii šaddá deháleamos ášši mii guoská boazodollui čuovvovaš áigodagas?

 

– Lea unna oasás sámiin geat barget bohccuiguin. Politihkas fertet vuosttažettiin váldit vuhtii elliidčálggu ja birrasa.

 

Eanandoallu, maid sáhttá Sámediggi dahkat sihkkarastin dihte ahte nuorat sáhttet joatkit ealáhusas / álgit ealáhussii?

 

– Sámediggi sáhttá doarjut eanet birasgáhttejeaddji ja ekologalaš árktalaš eanandoalu. Lea dehálaš bidjat rámmaid mat buoremus lági mielde dahket iešbirgejumi mas elliidčálggu ja birrasa sáhttá oktiiheivehit boandda dietnasiin.

 

Mii lea dat stuorámus hástalus guolástusealáhusas Sámis? Maid sáhttá Sámediggi dahkat nu ahte dat unnimus doalut maid sáhttet birgejumi viežžat guolásteamis?

 

– Váikkuhit ahte guolástusealáhus davvin doaimmahuvvo kollektiiva rievtti mielde. Mobiliseret oažžut eriid maiguin lea vejolaš birget, dahje birget ovttas lotnolasealáhusaiguin. Buot guolásteapmi hálddašuvvo ceavzilis vuogi mielde buorrin dálá ja boahttevaš buolvvaide.

 

– Sámegielat, movt berre Sámediggi láhčit dili nu ahte nannejuvvojit čuovvovaš áigodagas?

 

– Vuoruhit giellaáŋgiruššama sámi váldoguovlluin vai sámegiella dáin guovlluin lunddolaččat seailluhuvvo. Movttiidahttit olbmuid davvin háhkat alcceseaset sámegielmáhtu. Sámegiela geavaheapmi lea buorre, muhto dat ii berre leat mearrideaddjin dovdá go olmmoš gullevašvuođa sámevuhtii.

 

Makkár ođđa bargosajiid lea dehálaš vuoruhit čuovvovaš áigodagas?

 

– Bidjat eanet fokusa meahcástanealáhusaide, guolásteapmái ja ovddidit vejolašvuođaid doaimmahit ceavzilis ja gánnihahtti mátkkoštanealáhusa man báikkálaš aktevrrat ovttas báikkálaš eiseválddiiguin doaimmahit.

 

Guhte ášši lea čuohcan dutnje eanemusat ja manne?

 

– Maŋemus áigodaga leat máŋggat áššit boktán beroštumi ja gaskkohagaid maid leamašan fuolastuhttit. Sávvamis oaidná Sámediggi boahtte áigodaga árvvu davviguovllu kultuvrralaš máŋggabealatvuođas, eai ge ovttageardánit bija fuomášumi dušše sámevuhtii, go eatnasat davvin dovdet gullevašvuođa eanet kultuvrraide go sámi kultuvrii.

 

Beroštumit

 

Makkár astoáigedoaimmat leat dus?

– Girjjálašvuohta, golf, guopparčoaggin, mátkkošteapmi, borramuš ja viina.

 

Mii lea dat stuorámus maid leat vásihan eallimis?

 

– Olu buorit dáhpáhusat, mat ovttas eallima hástalusaiguin dahket ahte dovddan ahte lean oahppan eallimis, muhto eallin lea seammás oadjebas.

 

Maid dagat go áiggut vuoiŋŋastit?

 

– Váccán ámtkki okto dahje ovttas earáiguin, lean okto dahje ovttastalan earáiguin.

 

Gii lea du stuorámus ovdagovva ja manne?

 

– Mus eai leat earenoamáš ovdagovat, leat olu viissis ja buorit olbmot. Anán árvvus sealgilis ja hutkás olbmuid, muhto maiddái olbmuid geat ovddastit joatkevašvuođa. Anán maid árvvus olbmuid geat čájehit ovddasmorraša maiddái go buot ii mana nu njuovžilit.

 

 

 

 

 

På forsiden nå

Kárášjoga penšunistasearvi lea hirpmástuvvan Marit Mathisdatter Anti áššái gos daddjo ahte su isit šaddá velggolažžan 2700 ruvnno mánnui maŋŋá go buot rehkegat leat mákson. Penšunistasearvvis lea čoahkkin vuossárgga, gos áigot ságastallat ja gávdnat čovdosii mo sáhttet veahkehit boarrásiid Kárášjoga gielddas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:24 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Go ođđa Eurohpágeaidnu gaskal Girkonjárgga ja Murmánskka rahppo boahtte vahkus, de galget guokte bisma buressivdnidit dan geainnu. Davvi álbmogis leat oskumeanut hui nannos, muitala ekspearta.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:30 Čakčamánu 21. beaivi 2017
Álttá, Hámmárfeastta ja Guovdageainnu ássit deaivvadedje Luvddiidčohkas:

Duohta dološ fearánat muita­luvvo várrečohkas Beaskáđđasa Luvddiidčohkas, gos lea várddus nu lulás go Rássegál­várrái ja nu davás go Álttá alimus váriide.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:11 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Álbmot čájehii garra vuostemiela bieggamillopárkka huksenplánaide davábealde Rástegáissá Sirpmá álbmotčoahkkimis. Kárášjoga sátnejođiheaddji maiddái lei boahtán bealuštit dan čuođi bargosaji maid ballet massit jus dát bieggamillopárkka ásahuvvo.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:28 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Riddu Riđđu Festivála AS lea ožžon vihtta čuoggá go leat rihkkon alkoholaláhkaásahusa dán jagáš festiválas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:23 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Romssa suohkanis leamaš dáhpi TV-akšuvdnii addit ovtta ruvnnu juohke suohkanássi nammii, muhto dán jagi leat mearridan lasihit doarjaga ja skeŋket 100.000 ruvnnu.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:02 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Meahcceguovddáža ásaheami bargu lávke viidáset vuođđudeami guvlui, ja ohcet ruhtadeami ­guovddážii.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:18 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Politiijat leat loahpahan ohcama dán vuoro, go ii leat šat doaivva gávdnat Odd Henry Lahm eallinaga.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:48 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Suohkaniid mánáidgárddiin lea eanet jávkan go eará fidnosurggiin. 2016:s lei 12,5 proseantta jávkan, čájehit KS logut.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:58 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Smávva bellodagat, mat eai beassan ovttain ge áirasiin Sámediggái, ožžo nubbin eanemus jienaid sámediggeválggas. – Dat jienat leat duohtavuođas mannan duššái, dego njuolggut bálkestuvvon ruskalihttái, lohká servodatberošteaddji.

15:07 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Lávvordateahkedis galgá leamaš biila Odd Henry Lahm viesu olggobealde Sieiddás. Politiijat ohcalit dál biilavuoddji.

13:29 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Norgga bargo- ja čálgoetáhta NAV šaddá eanet mobiila ja galgá geavaheddjiide láhčit buoret bálvalusaid.

13:25 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Mállásat leat menddo árrat dearvvasvuođaguovddážiin miehtá Norgga ja dat leat dagahan iešguđetlágan váttisvuođaid, dego váilevaš biebmama. Porsáŋggu gielda rievdadii boradanáiggiid čakčamánu 19. beaivvi, ja Kárášjoga gielda dieđiha sii maiddái áigot dan dahkat farggamusat.

11:36 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Kárášjoga gielda biehtta­la ahte sis leat guokte­nuppelogis vuordimin saji buhcciidruktui.

09:25 Čakčamánu 20. beaivi 2017