GEAŽUHIT: Dološ sámi diiddaid mielde sáhtte čiŋat ja mo čiŋat bissot alde, geažuhit juoidá du birra, mii boahtá geavvat dan beaivvi go leat čiŋadan dahje boahtteáiggis. Čájáhusgovva

Čiŋat sáhttet geažuhit mo meassuin manná

Beassážat ja sámi čiŋat gullet nannosit oktii Sámis. Muhto, leat go jurddašan ahte dat mo don leat čiŋadan sáhttet muitalit juoga mii dán eahkeda dáhpáhuvvá dahje juo boahtteáiggis?

23:03 Cuoŋománu 02. beaivi 2015
Ođastuvvon: 10.04.2017 - 13:01

Ain juo jus dološ sámi diiddat dollet deaivása, de sáhttet čiŋat ja mo čiŋat bissot alde, geažuhit juoidá du birra, mii boahtá geavvat dan beaivvi go leat čiŋadan dahje boahtteáiggis.

 

– Čábbát fuomášuhttit

Guovdageaidnulaš Marit Inger Anne Eira Gaup lea maid juo bajásšattadettiin gullan dáid diiddaid birra, ja lohká iežas daid oahpahit viidáseappot iežas nuoraide:

– Diiddasteapmi lea ovtta ládje vuohki mo čábbát fuomášuhttá nuppi.

– Ii leat vuogas cuoigut jus nuppis leat čiŋat botnjut dahje jus lea šlurbbagan. Jus ovdamearkka dihte fuobmá ahte nuppis lea holbi máhccásan maŋábealde, de lea olu vuohkkasit árvalit ahte áiggut go gielistit. Dávjá oainnat holbi sáhttá máhccasit go lea hivssegis finadan, iige leat nu vuogas dan hoahkagoahtit njuolga. Dat gii dovdá diidda, njulgesta de jienajávohaga iežas holbbi, čilge Marit Inger Anne.

 

Bárggešat ja liidni muitalit…

Sámiin leat leamašan olu diiddat čadnon čiŋadeapmái, čiŋaide ja gárvodeapmái. Diiddat sáhttet maid leat dakkárat mat rievddadit báikkis báikái.

Dá oasáš diiddain mat Guovdageainnu bealde leat leamašan:

 

BÁRGGEŠAT

  • Bárggeš nuollasa: Soames lea du juoigamin. Jus náitalan nissonolbmos dat geavai, de lávejedje árvalit ahte dološ bivnnuha ain juoiggadit bártnit.
  • Geahči olle juste ovdabeallái: De gal áigu náitalit.
  • Jus bárggeš čuolbmasa giesadettiin, de galggai náitalkeahtes olmmoš juo giessat dan vai oaidná gokko čuolbma boahtá,
  • Jus čuolbma boahtá ovdabeallái: De boahtá doppe gosa lea vuolgimin deaivat buori olbmo.
  • Jus čuolbma boahtá siskkabeallai: De bođii deaivat fuoras olbmo
  • Jus čuolbma boahtá olggobeallái dahje maŋábeallai: Dat lei maid heajos mearka, ii nu buorre olmmoš maid deaivá.

BOAGÁN

  • Jorggu boagán: De lea vuosteolmmoš, ovdamearkka dihte heajain dahje soagŋuin.
  • Boagán jorgasa: De maid vuosttalda soapmása doaluin.

GAHPIR

  • Ipmila sáni ii galgan goassege lohkat jus ii lean gahpir oaivvis. Dan dihte várra galggai maid álo girkui coggat gahpira.
  • Gahpirvuođđu botnjut: De lea suhtus/hárpmas.

GÁKTI

  • Oanehis vihagákti: De áigu leaskan báhcit.

GÁPMAGAT

  • Bonju gámanjunni: Jus sisa guvlui lea de gal áigu vel doaluin gosa lea vuolgimin gávdnat moarsi/irggi. Jus olggos guvlui lea botnjut, de gal áiggui ribahit irggi/moarsi dan mátkkis.

HOLBI/HEALBMI

Jus holbi/healbmi jorgasa: De áigu gielistit.

LIIDNI

  • Botnjut liidni: Áigu leaskan báhcit.
  • Nubbi čilgehus: Áigu leaska gávdnat.

LIIDNEIVNNIT 

  • Alit - Vuosteivdni. Jus alit liinni bidjá go lea heajain, soagŋuin, de lohke ahte de čájeha ahte lea vuosteolmmoš, ii leat mielas ahte dát bárra náitala. Soames báikkiin lea ruoná ivdni maid vuosteivdni.
  • Rukses liidni: Ráhkisvuođa ivdni. Heive hui bures vihaliidnin.
  • Fiskes liidni: Gáhtaša ivdni.
  • Ruoná liidni: Balahahkes olbmo liidni.
  • Sevdnjes ivnnát liidni: De lea vuosteolmmoš

 

Gáldut: Marit Inger Anne Eira Gaup ja eará njálmmálaš gáldut.

Dát ášši deaddiluvvui vuosttaš geardde 01.04.15 báberaviissas. 

Dovddat go don eambbo diiddaid mat leat čadnon čiŋadeapmái ja gárvodeapmái? Čális áinnas kommentára vuolabeallái.

Fáddásánit
Guoimmuheapmi

På forsiden nå

Vaikke Árja oaččui badjel viđa geardde eambbo jienaid go Guovdageainnu Dáloniidsearvi (GDS), de eai liikká ožžon eambbo áirasiid Sámediggái go GDS ge dagai, namalassii ovtta.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:27 Čakčamánu 22. beaivi 2017

Finnmárkku fylkkamánni lea dán jagi maid árvalan Áhkkárvuona bajásšaddanguovddáža Dronnet Sonja skuvlabálkkašumi vuoitit.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:08 Čakčamánu 22. beaivi 2017

Politiijat duoguštan mohtorsihkkelvuoddji goartta.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:52 Čakčamánu 22. beaivi 2017

Álbmotdearvvašvuođainstituhtta lea ožžon dieđu ahte čiežas leat njommon dan hárves bakteriijaid mii gohčoduvvo Salmonella Typhimurium.

Almmuhuvvon odne, dii. 09:09 Čakčamánu 22. beaivi 2017

Kárášjoga penšunistasearvi lea hirpmástuvvan Marit Mathisdatter Anti áššái gos daddjo ahte su isit šaddá velggolažžan 2700 ruvnno mánnui maŋŋá go buot rehkegat leat mákson. Penšunistasearvvis lea čoahkkin vuossárgga, gos áigot ságastallat ja gávdnat čovdosii mo sáhttet veahkehit boarrásiid Kárášjoga gielddas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:24 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Go ođđa Eurohpágeaidnu gaskal Girkonjárgga ja Murmánskka rahppo boahtte vahkus, de galget guokte bisma buressivdnidit dan geainnu. Davvi álbmogis leat oskumeanut hui nannos, muitala ekspearta.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:30 Čakčamánu 21. beaivi 2017
Álttá, Hámmárfeastta ja Guovdageainnu ássit deaivvadedje Luvddiidčohkas:

Duohta dološ fearánat muita­luvvo várrečohkas Beaskáđđasa Luvddiidčohkas, gos lea várddus nu lulás go Rássegál­várrái ja nu davás go Álttá alimus váriide.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:11 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Álbmot čájehii garra vuostemiela bieggamillopárkka huksenplánaide davábealde Rástegáissá Sirpmá álbmotčoahkkimis. Kárášjoga sátnejođiheaddji maiddái lei boahtán bealuštit dan čuođi bargosaji maid ballet massit jus dát bieggamillopárkka ásahuvvo.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:28 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Riddu Riđđu Festivála AS lea ožžon vihtta čuoggá go leat rihkkon alkoholaláhkaásahusa dán jagáš festiválas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:23 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Dán áššis gávnnat prognosaid ja makkár áirrasjuohku orru šaddamin. Mii ođasmahttit siiddu dađistaga.

21:15 Čakčamánu 11. beaivi 2017

Romssa suohkanis leamaš dáhpi TV-akšuvdnii addit ovtta ruvnnu juohke suohkanássi nammii, muhto dán jagi leat mearridan lasihit doarjaga ja skeŋket 100.000 ruvnnu.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:02 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Meahcceguovddáža ásaheami bargu lávke viidáset vuođđudeami guvlui, ja ohcet ruhtadeami ­guovddážii.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:18 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Politiijat leat loahpahan ohcama dán vuoro, go ii leat šat doaivva gávdnat Odd Henry Lahm eallinaga.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:48 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Suohkaniid mánáidgárddiin lea eanet jávkan go eará fidnosurggiin. 2016:s lei 12,5 proseantta jávkan, čájehit KS logut.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:58 Čakčamánu 21. beaivi 2017