Aili Guttorm - NSR 2. evttohas Lulli-Norgga válgabiirres

13:32 Borgemánu 23. beaivi 2017
Ođastuvvon: 01.09.2017 - 14:28

Válgabiire: Lulli-Norga

Bellodat: NSR

Namma: Aili Guttorm

Ahki: 25

Siviiladilli: Singel

 

 

Bargu ja oahppu

 

Maid don barggat dál ja makkár barggut leat dus ovdal leamašan? Makkár oahppu lea dus?

 

– Mun barggan dál studeantaváktan allaskuvlagirjerádjosis, ja guossoheaddjin. Mus lea bachelorgráda industriála design inšenevra ja gárvejin bachelora mašiidnainšenevra geassemánu 8. beaivvi dán jagi.

 

Eatnigiella/ giella

 

– Máhtán sámegiela ja dárogiela, muhto in čále davvisámegillii.

 

 

Politihkalaš duogáš

 

Guđiid bellodagaid leat don ovddastan? Leat go leamašan sámediggeáirras?

 

Álgen Oslo Sámiid Searvái stivramiellahttun 17-jahkásažžan ja lean leamaš aktiiva sámepolitihkas dan rájes. Lean aktiiva leamaš NSR-Nuorain 2012 riikačoahkkima rájes. Lean leamaš 2. várreáirras Sámedikkis maŋimuš válgaáigodaga, 5. sajis NSR Lulli-Norgga listtus.

 

 

Váibmoáššit

 

Makkár áššiide áiggut bidjat fokusa?

 

– Giellaarenat/deaivvadanbáikkit rávisolbmuide ja mánáide. Lulli-Norggas lea issoras váttis doalahit giela.

Dáppe Mossas, gos mun orun, ii leat oktage eará geainna human sámegiela, danin mátkkoštan dávjá Osloi vai beasan searvat doaluide ja deaivvadit earáiguin geat sámástit.

Dát lea hirbmat dehálaš sidjiide geat orrot olggobealde Sámi, ja mun áiggun joatkit ain dáinna.

 

Mii lea du mielas eanemus hástaleaddjin man Sámediggi ferte čoavdit čuovvovaš áigodagas?

 

– Mun oainnán ahte sámi oahpahus lea obbalaččat okta dain stuorámus hástalusain maid Sámediggi ferte čoavdit.

 

– Eai leat galle ođasmahttojuvvon oahpahusgirjji, ja mánát geat orrot olggobealde Sámi guovlluid, eai oaččo oahpahusa masa sis lea riekti. Sii geat orrot báikkiin gos ii hubmojuvvo sámegiella, ja galget oažžut máná, eai oaččo dieđuid iežaset rivttiid birra mii guoská giellaoahpaheapmái.

– Giellaválljen livččii juoga man visot váhnemat galggaše beassat diehtit juo go mánná riegáda, ii galggaše leat juoga man váhnemat fertejit ieža fuomášit.

 

Čilge manne/manne eai galggašš minerála- ja ruvkefitnodagat oažžut lobi ásahit ja álggahit doaimmaid sámi guovlluin?

 

– Minerála- ja ruvkedoaibma billista sihke sámi kultuvrra, nanaguoddevaš ealáhusa ja birrasa.

 

Čilge doaibmá go dálá boazodoallopolitihkka vai ii. Mii šaddá deháleamos ášši mii guoská boazodollui čuovvovaš áigodagas?

 

– Dat ii doaimma. Bieggamillopárkka huksen dagaha ahte masset agibeaivái guohtunguovlluid.

Dat leat stuora váikkuhusat sámi kultuvrii ja gillii.

Boazodoallu lea kulturguoddi ealáhus mii veahkeha bisuhit sihke kultuvrra, árbevirolaš máhtu ja giela.

 

Eanandoallu, movt sáhttá Sámediggi dahkat sihkkarastin dihte ahte nuorat sáhttet joatkit ealáhusas / álgit ealáhussii?

 

– Eanandoallu dagaha máŋga bargosaji ja danin lea dehálaš bidjat stuora fokusa rekrutteret dán ealáhussii ja bidjat ruhtademiid dasa. Investerendoarjja berrešii lassánit nuoraide geain váilu kapitála álgit ealáhussii ja vai sáhttet investeret boahtteáigásaš doibmii.

 

Mii lea dat stuorámus hástalus guolástusealáhusas Sámis? Maid sáhttá Sámediggi dahkat nu ahte dat unnimus doalut maid sáhttet birgejumi viežžat guolásteamis?

Dat mii mu mielas lea váldováttisvuohta lea go mearrasámiin eai leat vuoigatvuođat guolásteapmái ja eará resurssaide mearas lágaortnega dáfus. Dálá láhkaortnet dagaha ahte stuora feastonuohttefatnasat sáhttet viežžat guliid mearas eai ge dárbbat buktit guliid báikkálaččat, ja báikkálaš servodagat billašuvvet. Earit, mat gustojit dál, galggaše sirdojuvvot stuora feastonuohttefatnasiin daidda unnit fatnasiidda ja buktingeatnegasvuohta ferte nannejuvvot.

 

Sámegielat, movt berre Sámediggi láhčit dili nu ahte nannejuvvojit čuovvovaš áigodagas?

 

– Lea dehálaš ahte dieđut giellaoahpaheapmái ja gáibádus sámegielatoahpahussii olahit buohkaid.

Diehtu ahte mánás lea gáibádus oahpahussii galggašii addot ovdal go mánná lea oba riegádan ge.

Dili boarrásiidda suohkaniin gos ii hubmojuvvo sámegiella ferte maid nannet, buohkat galggaše oažžut veahki iežaset eatnigillii.

 

Makkár ođđa bargosajiid lea dehálaš vuoruhit čuovvovaš áigodagas?

 

– Mun oaivvildan ahte «gründer» -doaimmat mat nannejit Sámi lea okta dain diŋggain mas Sámediggi berre áŋgiruššat boahtte áigodagas.

Leat nohkameahttun vejolašvuođat!

 

Guhte ášši lea čuohcan dutnje eanemusat ja manne?

 

– Giellaoahpahus ja sáhttit sámástit jitnosit leat áššit mat lea mu váimmu lagamusas. Dat lea dan dihte go lean ieš bajásšaddan Lulli-Norggas ja mus lea leamaš váttis doalahit giela go in leat beaivválaččat sámástan.

 

 

Beroštumit

 

Makkár astoáigedoaimmat leat dus?

 

– Mátkkoštit, yoga ja eaktodáhtolaš barggut.

 

Mii lea dat stuorámus man leat vásihan eallimis?

 

– Váttis gažaldat, dien gal ferten eará háve vástidit.

 

Maid dagat go áiggut vuoiŋŋastit?

 

– Vuoiŋŋastan girjjiin dahje vuolggán vázzit. Dát lea juoga masa lean issoras čuorbi bidjat áiggi.

 

Gii lea du stuorámus ovdagovva ja manne?

 

– Eadni lea mu stuorámus ovdagovva.

Son lea bargan buot maid sáhttá vai moai oappáin oaččuime sámegieloahpahusa Mossas go fárriimet deike, mun ledjen 11-jahkásaš ja oabbá 6-jahkásaš.

Mun dieđan dát lei lossa bargu man son fertii čađahit juohke čavčča, ja mun lean ilus go son dagai dan, go muđui in jáhke livččen hálddašan giela nu bures go dagan.

På forsiden nå

Kárášjoga penšunistasearvi lea hirpmástuvvan Marit Mathisdatter Anti áššái gos daddjo ahte su isit šaddá velggolažžan 2700 ruvnno mánnui maŋŋá go buot rehkegat leat mákson. Penšunistasearvvis lea čoahkkin vuossárgga, gos áigot ságastallat ja gávdnat čovdosii mo sáhttet veahkehit boarrásiid Kárášjoga gielddas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:24 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Go ođđa Eurohpágeaidnu gaskal Girkonjárgga ja Murmánskka rahppo boahtte vahkus, de galget guokte bisma buressivdnidit dan geainnu. Davvi álbmogis leat oskumeanut hui nannos, muitala ekspearta.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:30 Čakčamánu 21. beaivi 2017
Álttá, Hámmárfeastta ja Guovdageainnu ássit deaivvadedje Luvddiidčohkas:

Duohta dološ fearánat muita­luvvo várrečohkas Beaskáđđasa Luvddiidčohkas, gos lea várddus nu lulás go Rássegál­várrái ja nu davás go Álttá alimus váriide.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:11 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Álbmot čájehii garra vuostemiela bieggamillopárkka huksenplánaide davábealde Rástegáissá Sirpmá álbmotčoahkkimis. Kárášjoga sátnejođiheaddji maiddái lei boahtán bealuštit dan čuođi bargosaji maid ballet massit jus dát bieggamillopárkka ásahuvvo.

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:28 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Riddu Riđđu Festivála AS lea ožžon vihtta čuoggá go leat rihkkon alkoholaláhkaásahusa dán jagáš festiválas.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:23 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Romssa suohkanis leamaš dáhpi TV-akšuvdnii addit ovtta ruvnnu juohke suohkanássi nammii, muhto dán jagi leat mearridan lasihit doarjaga ja skeŋket 100.000 ruvnnu.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:02 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Meahcceguovddáža ásaheami bargu lávke viidáset vuođđudeami guvlui, ja ohcet ruhtadeami ­guovddážii.

Almmuhuvvon ikte, dii. 11:18 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Politiijat leat loahpahan ohcama dán vuoro, go ii leat šat doaivva gávdnat Odd Henry Lahm eallinaga.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:48 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Suohkaniid mánáidgárddiin lea eanet jávkan go eará fidnosurggiin. 2016:s lei 12,5 proseantta jávkan, čájehit KS logut.

Almmuhuvvon ikte, dii. 09:58 Čakčamánu 21. beaivi 2017

Smávva bellodagat, mat eai beassan ovttain ge áirasiin Sámediggái, ožžo nubbin eanemus jienaid sámediggeválggas. – Dat jienat leat duohtavuođas mannan duššái, dego njuolggut bálkestuvvon ruskalihttái, lohká servodatberošteaddji.

15:07 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Lávvordateahkedis galgá leamaš biila Odd Henry Lahm viesu olggobealde Sieiddás. Politiijat ohcalit dál biilavuoddji.

13:29 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Norgga bargo- ja čálgoetáhta NAV šaddá eanet mobiila ja galgá geavaheddjiide láhčit buoret bálvalusaid.

13:25 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Mállásat leat menddo árrat dearvvasvuođaguovddážiin miehtá Norgga ja dat leat dagahan iešguđetlágan váttisvuođaid, dego váilevaš biebmama. Porsáŋggu gielda rievdadii boradanáiggiid čakčamánu 19. beaivvi, ja Kárášjoga gielda dieđiha sii maiddái áigot dan dahkat farggamusat.

11:36 Čakčamánu 20. beaivi 2017

Kárášjoga gielda biehtta­la ahte sis leat guokte­nuppelogis vuordimin saji buhcciidruktui.

09:25 Čakčamánu 20. beaivi 2017