NORGALAŠ II BEROŠ BÁLKKÁS: Raporta lea ráhkaduvvon guorahallama vuođul, mii guorahalai movt bargoohccit ja bargit leat digitála servodagas. Čađahuvvui 19 riikkas, ja 14 000 bargi serve. Čájáhusgovva: Per Løchen / Scanpix

Juohke nubbi dohkkeha bargofálaldaga ovdal go diehtá bálkká

Máilmmeviidosaš iskkadeapmi čájeha ahte Norgga bargoohccit leat geat beroštit unnimusat iskat bálkká ja penšuvdnaburiid bargosajis.

15:07 Miessemánu 16. beaivi 2017

– Norggas leat eanaš buorit bargodilálašvuođat, ja lea stuora dorvu systemii. Dat dagaha ahte norgalaččat eai beroš liikká olu bargoeavttuin ja bálkkás. Heivehanvejolašvuohta ja ovdánanvejolašvuohta boahtá ovdalii go bálká go galgá barggu válljet, lohká Rut Elise Samuelsen preassadieđáhusas. Son lea ManpowerGroup konsearnahoavda.

 

– Šaddá unnit bálkádeaddu

Dušše bealli Norgga dienasbargiin dihte bálkáeavttuid ovdal go vuostá válde barggu. USA:s, Duiskkas, Kiinnás ja Japánas lea bálká deháleamos fáktor go válljejit barggu. Norggas deattuhit makkár bargu lea, gos bargu lea, ja leat go heivehanvejolašvuođat. Easka njealjádin boahtá bálká.

– Go nu unnán dihtet bálkká ja penšuvdnaortnegiid birra ovdal go dohkkehit bargofálaldaga, dagaha ahte šaddá unnit bálkádeaddu. De vuoittáhallet bargoohccit, lohká Samuelsen.

 

Norgalažžii dehálaš heivehit

Mánnáolbmuide lea dehálaš beassat heivehit bargoáiggi, ja beassat leat ruovttus mánáiguin. Okta njealjádasoassi sis geat leat badjel 35 jagi boarrásat háliidit beassat leahkit ruovttus osiid dahje olles bargobeaivvi.

– Norgga bargoeallimis leat olbmot juohke agiin ja osiin eallimis. Danne fertejit bargoaddit sáhttit heivehit, muđui manahit olu buori gelbbolašvuođa, lohká Samuelsen.

Maiddái fitnodaga beaggin lea dehálaš go olbmot galget barggu ohcat.

– Norgga bargit háliidit loaktit barggus. Fitnodagat, main lea buorre beaggin, sáhttet leat eambbo luohtehahtti, lohká Samuelsen.

Nuorra bargiide, gaskal 18- ja 34-jahkásaččaide, lea dehálaš ahte fitnodagas lea čielga višuvdna ja ahte čájehit servodatovddasvástádusa.

 

Máhttu addá fámu bargoohcciide

Bargit miehtá máilmmi ožžot eanet ja eanet dieđuid ja máhtu. Vuosttaš maid ohcet leat dieđut bálkká birra. Dat váldá fámu bargoaddis ja addá dan bargoohccái.

– Ovdal sáhtii bargoaddi ráddjet maid bargoohccit besse diehtit barggu ja bargosaji birra. Sosiála mediaid ja neahta bokte sáhttet dál bargoohccit gávnnahit daid ieža, mii áddá fámu bargái, lohká Samuelsen.

Vaikko dán áigge lea olu diehtu vaikko man birra, de eai leat norgalaččat nu viššalat ráhkkanit bargojearahallamii. Dušše 56 proseantta bargiin fitnet fitnodaga neahttasiiddu geahččame ovdal go mannet jearahallamii.

– Lohku muitala ahte das sáhttet bargoohccit ávkkástallat. Jus guorahalat ovdagihtii, de sáhtát álkit sierranit dain eará ohcciin, lohká Samuelsen.

Avvir.no sávva rabas ja áššálaš digaštallama. Mii doalahit rievtti sihkkut sátnevuoruid.
Fáddásánit
Ođđasat

På forsiden nå

NRK Sámi Anne Marie Hætta ja Ávvira Sárá Máret Ravdna Oskal bovdeba sámi álbmoga válgagižžurahpamii Romssa kulturvissui ihttin.

Almmuhuvvon odne, dii. 17:17 Borgemánu 22. beaivi 2017

Norgga Sámiid Riikasearvvi (NSR) presi­deanttaevttohas Aili Keskitalo gáibida FeFo-stivrra meannudit Nussir ášši ovdal gulaskuddanáigemeari.

Almmuhuvvon odne, dii. 14:05 Borgemánu 22. beaivi 2017

Mátta-Várjjaga sátnejođiheaddji Rune Rafaelsen, Sámediggeráđđelahttu Mariann Wollmann Magga ja museajođiheaddji Liv Astrid K.Svaleng deaivvadit Statsbyggain geahčadit makkár vejolašvuođat leat cegget sierra Saviomusea Mátta-Várjjagii. Sámediggeráđđi lea mielas addit ruhtadoarjaga jus šaddá vejolašvuohta cegget Norgga vuosttaš sámi govvadáiddamusea.  – Ii leat juohkebeaivválaš ášši ahte suohkanat bidjet johtui proseassaid oččodit johtui ođđa sámi institušuvnna, lohká Magga preassadieđáhusas.

Almmuhuvvon odne, dii. 15:30 Borgemánu 22. beaivi 2017

Dál galget máŋga njunuševttohasa gažaduvvot, ja jus geahččalit garvit duohtavuođa, de teknologalaš rusttet jáhkkimis fuomáša dan.

09:04 Borgemánu 19. beaivi 2017

Bargit gávppiin ja eará bargosajiin galgga­šedje sákkastit «Sámás muinna» mearkka raddái vai bálvalusdárbba­šeaddji oaidná ahte bargi hálddaša maiddái sámegiela.

Almmuhuvvon odne, dii. 14:29 Borgemánu 22. beaivi 2017

Johttisápmelaččaid listtu nubbievttohas ­oaivvilda ahte sámi vuoigatvuođat eai galgga sáhttit vuvdot sámiid hálddus eret, ii galgga sáhttit leat gávpegálvun.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:42 Borgemánu 22. beaivi 2017

Ester Fjellheim lei mielde vuođđudeamen Romssa Sámi Searvvi ja son lei ­mielde álggaheamen barggu ásahit deaivvadanbáikki sámiide. Su mielas lea áigi áigá laddan ásahit Sámi viesu go Romssa sámi searvi leamaš golgosis jo masá 50 jagi.

Almmuhuvvon odne, dii. 13:08 Borgemánu 22. beaivi 2017

Lea ain vejolaš gávdnat nissonolbmo heakkas gii lea láhppon Sállanis. Badjeolmmoš Mikkel Per Gaup čilge manin lea váralaš guovlu, ja erenomážit go lea skoaddu ja ii sáhte oaidnit maidige.

Almmuhuvvon odne, dii. 11:14 Borgemánu 22. beaivi 2017

Finnmárkku oahppolihttu ávžžuha fylkka bellodagaid listanjunnošiid fuolahit ahte skuvllain ja mánáidgárddiin leat oahppan olbmot.

Almmuhuvvon odne, dii. 10:23 Borgemánu 22. beaivi 2017

Lea dál mannan guhkes áigi dán rájes go nissonolmmoš dieđihuvvui láhppon, leat ain ohcamin dan doaivvus ahte gávdnet nissonolbmo heakkas.

Almmuhuvvon odne, dii. 09:14 Borgemánu 22. beaivi 2017

Luossabivdi ii mieđit ahte luossareive­eaiggádat galget iežaset «boandarivttiid» ­gohčodit sámi árberiektin, ja eai galgga daid rivttiid nannet sámi namas dikkis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 12:38 Borgemánu 21. beaivi 2017

Oktiibuot 19 ođđa ássi leat ásaiduvvon Detnui maŋemuš mánuid čájehit ođđa logut.

Almmuhuvvon ikte, dii. 15:11 Borgemánu 21. beaivi 2017

VIIDDIDIT FÁLALDAGA: – Mii oaidnit dan ahte Oarje-Finnmárkku regiovnnas lea pasieantavuođđu gaskal 20 000-25 000, nu ahte Álttás viiddiduvvo fálaldat. Earret eará røntgenossodat, earenoamášdikšu ja gáldnanvihkeossodat leat fálaldagat mat bohtet Áltái, lohká Frank Bakke-Jensen. Govven: Ellen Marianne Siri

Almmuhuvvon ikte, dii. 14:19 Borgemánu 21. beaivi 2017

Bargiidbellodaga lista­njunuš ii leat eahpá­dusas ahte sámegiella ferte vuoru­huvvot, ja Sámediggi ferte vel eambbo ruđalaš ­návccaid geavahit seailluhan dihtii sámegiela boahtte­áiggis.

Almmuhuvvon ikte, dii. 13:12 Borgemánu 21. beaivi 2017